Οι Ακαδημίες συμβουλεύουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ), ότι οι καταναλωτές δεν πρέπει να είναι οι μόνοι υπεύθυνοι για την υιοθέτηση βιώσιμης κατανάλωσης τροφίμων.

Η Δρ Αντωνία Τριχοπούλου, Επόπτρια του Κέντρου Έρευνας και Εκπαίδευσης Δημόσιας Υγείας της Ακαδημίας Αθηνών, συνεισέφερε ως μέλος επιλεγμένης ομάδας επιστημόνων, που ορίστηκαν από Ευρωπαϊκές Ακαδημίες μέσω του Μηχανισμού Επιστημονικής Συμβουλευτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στη διαμόρφωση συμβουλευτικού κειμένου προς τους Ευρωπαίους Επιτρόπους για το πώς να συμβάλουν ώστε η κατανάλωση τροφίμων στην Ευρώπη να γίνει πιο υγιεινή και βιώσιμη.

Η συμβουλευτική αυτή έκθεση ανταποκρίνεται σε αίτημα του Σώματος των Επιτρόπων να ενημερώσουν την αναθεώρηση της στρατηγικής της ΕΕ με τίτλο «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» (Farm to Fork). Στο πλαίσιο αυτό, μετά από ανασκόπησης αποδεικτικών στοιχείων, η έκθεση SAPEA υποβλήθηκε στις Βρυξέλλες, αναλύοντας βασικούς τομείς πολιτικής, όπως η τιμολόγηση, η διαθεσιμότητα, η σύνθεση και τα κοινωνικά και ψηφιακά περιβάλλοντα που επηρεάζουν τις διατροφικές συνήθειες. και ποια τρόφιμα καταναλίσκονται.

Η SAPEA, ως μέρος του Μηχανισμού Επιστημονικής Συμβουλευτικής, είναι μια κοινοπραξία ακαδημαϊκών δικτύων, η οποία περιλαμβάνει περισσότερες από εκατό ακαδημίες, ακαδημίες νέων και Οργανώσεις με αντικείμενο τις επιδόσεις της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (learned societies) .Ο καθηγητής Antonio Loprieno, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της SAPE αναφέρει «Δημιουργήσαμε μια κινητήρια δύναμη διεπιστημονικής τεχνογνωσίας για να παραδώσουμε μια ολοκληρωμένη έκθεση για τη βιώσιμη κατανάλωση τροφίμων», και συνεχίζει «Αυτή η προσέγγιση είναι μοναδική στην Ευρώπη και είμαστε υπερήφανοι που παραδίδουμε αυτά τα αποδεικτικά στοιχεία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή».

Το τρέχον σύστημα τροφίμων της Ευρώπης έχει σημαντική επίπτωση στο περιβάλλον και οι διατροφικές συνήθειες κακής ποιότητας σχετίζονται με κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών, παχυσαρκίας και υπερβολικό βάρος – σύμφωνα με στοιχεία προσβάλει, στις ευρωπαϊκές χώρες, περίπου το 60% των ενηλίκων και το 30% των παιδιών. Οι ειδικοί συμβουλεύουν να απαλλαγεί ο καταναλωτής από αυτές τις συνήθειες και να γίνει η βιώσιμη, υγιεινή διατροφή μια εύκολη και οικονομικά προσιτή επιλογή.

Ο καθηγητής Erik Mathijs, πρόεδρος της ομάδας εργασίας SAPEA που εξέτασε τα επιστημονικά στοιχεία, αναφέρει: «Οι πολιτικές πρέπει να αφορούν ολόκληρο το διατροφικό περιβάλλον, οπουδήποτε το τρόφιμο είναι προσβάσιμο, καταναλίσκεται και είναι θέμα συζήτησης, όπως καταστήματα, εστιατόρια, σπίτια, σχολεία, χώροι εργασίας, και επίσης, σε όλο και περισσότερο, ψηφιακά μέσα. Εξαιτίας αυτής της πολυπλοκότητας, είναι κρίσιμο να ακολουθούμε τα επιστημονικά δεδομένα στη λήψη αποφάσεων».

Με βάση αυτά τα στοιχεία, η Ομάδα Eπικεφαλής Επιστημονικών Συμβούλων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής - ένα άλλο καίριο τμήμα του Μηχανισμού Επιστημονικών Συμβουλών, συνιστά μια σειρά από μέτρα που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα για την προώθηση υγιεινών και βιώσιμων διατροφικών επιλογών, όπως:

• Τιμολόγηση: Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι τα άμεσα μέτρα είναι αποτελεσματικά. Αυτό περιλαμβάνει φόρους ζάχαρης, φόρους κρέατος και τιμολόγηση προϊόντων ανάλογα με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους, καθώς και χαμηλότερους φόρους σε υγιεινές και βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις.
• Διαθεσιμότητα και ορατότητα (εμφανές και ευπρόσιτο σημείο.): Οι υγιεινές και βιώσιμες επιλογές τροφίμων επιλέγονται πιο συχνά εάν εμφανίζονται σε εμφανή και ευπρόσιτα σημεία. Θα πρέπει να περιοριστεί η διαφήμιση τροφίμων που είναι ανθυγιεινά ή μη βιώσιμα, εάν καταναλώνονται τακτικά. Οι εθελοντικοί κώδικες συμπεριφοράς σε αυτόν τον τομέα δεν ήταν αποτελεσματικοί.
• Σύνθεση: Η μείωση της περιεκτικότητας σε ανθυγιεινά λιπίδια, ζάχαρη και αλάτι και η προσθήκη περισσότερων εναλλακτικών ουσιών με βάση τα φυτά, μπορεί να είναι χρήσιμη — αλλά μόνο εάν αυτά τα μέτρα είναι υποχρεωτικά και ολοκληρωμένα. Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι προηγούμενες εθελοντικές συμφωνίες είχαν περιορισμένο αποτέλεσμα.

Θα είναι κρίσιμο να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που θα επιτρέπει σε όλους τους ενδιαφερόμενους να εργαστούν με στόχο την υγιεινή και βιώσιμη διατροφή, ακολουθώντας δίκαιους κανόνες. Oι επιστήμονες συμβουλεύουν ότι αυτή η προσέγγιση μπορεί επίσης να βοηθήσει να ξεπεραστεί η αντίθεση από όσους επωφελούνται από το τρέχον σύστημα, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων μεγάλων οργανισμών του ιδιωτικού τομέα με ισχυρές φωνές.

Για περισσότερες πληροφορίες: https://sapea.info/topic/food-consumption/

Ιστορικό

• Μηχανισμός Επιστημονικής Συμβουλευτικής

Ο Μηχανισμός Επιστημονικής Συμβουλευτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρέχει ανεξάρτητες συμβουλές, κατόπιν αιτήματος, στο Σώμα των Ευρωπαίων Επιτρόπων για την ενημέρωση της χάραξης πολιτικής. Για αυτό το θέμα, ομάδα εργασίας κορυφαίων εμπειρογνωμόνων της Ευρώπης συγκλήθηκε από το SAPEA για να εκπονήσει Έκθεση Ανασκόπησης Αποδεικτικών Στοιχείων, που να συνοψίζει το τρέχον επίπεδο της γνώσης, για τα συστήματα τροφίμων, τη βιώσιμη και υγιεινή διατροφή και τη συμπεριφορά των καταναλωτών, από τον ακαδημαϊκό χώρο μέχρι την πρακτική και σε διαφόρους κλάδους με πολυτοµεακή αλληλεπίδραση. Ενημερωμένη από αυτά τα στοιχεία, η Ομάδα των Επικεφαλής Επιστημονικών Συμβούλων δημοσίευσε συστάσεις πολιτικής για την άρση των φραγμών και τη διευκόλυνση των καταναλωτών στο να ακολουθούν βιώσιμα και υγιεινά διατροφικά σχήματα.

• SAPEA - Science Advice for Policy by European Academies

Η SAPEA είναι κοινοπραξία ακαδημαϊκών δικτύων. Τα δίκτυα αυτά , συγκεντρώνουν εξαιρετική τεχνογνωσία για τις φυσικές επιστήμες, τη μηχανική και την τεχνολογία, την ιατρική, την υγεία, τις γεωργικές και κοινωνικές επιστήμες και τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Η SAPEA αναφέρεται σε περισσότερες από εκατό ακαδημίες, ακαδημίες νέων και επιστημονικές ενώσεις και άλλους οργανισμούς που επιδεικνύουν ενεργό ενδιαφέρον για τις επιδόσεις της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (learned societies) σε περισσότερες από 40 χώρες σε όλη την Ευρώπη. www.sapea.info/food-consumption/

• Η Ομάδα των Επικεφαλής Επιστημονικών Συμβούλων (The Group of Chief Scientific Advisors)

Οι σύμβουλοι συμβάλλουν στην ποιότητα της νομοθεσίας της ΕΕ μέσω της παροχής ανεξάρτητων επιστημονικών συμβουλών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πρόκειται για επτά επιφανείς επιστήμονες, διορισμένους με την προσωπική τους ιδιότητα, οι οποίοι συμβουλεύουν τα μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Οι Σύμβουλοι συνεργάζονται στενά με την κοινοπραξία Επιστημονικών Συμβουλών για Πολιτικές από Ευρωπαϊκές Ακαδημίες (SAPEA).

Towards sustainable food consumption Reports: Informs the Scientific Opinion of the European Commission Group of Chief Scientific Advisors: 1-4
Recommendations from the Group of Chief Scientific Advisors of the European Commission: 5-6
Other Resources: 7-8